NIA เปิดภาพนวัตกรรมไทยสร้าง Impact แล้วกว่า 1.38 แสนล้านบาท พร้อมเร่งเครื่องสู่ Innovation Nation
จากเทคโนโลยีสุขภาพที่ช่วยยกระดับการวินิจฉัยโรค นวัตกรรมลดคาร์บอนในภาคอุตสาหกรรม การใช้พลังงานเหลือทิ้งสร้างมูลค่าใหม่ ไปจนถึงแพลตฟอร์มดิจิทัลและนวัตกรรมจากคนรุ่นใหม่ วันนี้ “นวัตกรรมไทย” กำลังขยับจากการเป็นเพียงไอเดียหรือผลงานต้นแบบ ไปสู่เครื่องมือสร้างการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จัดงาน “วันนวัตกรรมแห่งชาติ ประจำปี 2569” พร้อมประกาศผล “รางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ” ต่อเนื่องเป็นปีที่ 22 เพื่อเชิดชูนักนวัตกร องค์กร และผลงานที่สามารถเปลี่ยนความคิดสร้างสรรค์ให้เกิดคุณค่าและผลกระทบต่อประเทศ
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา มีผลงานเข้าสู่เวทีรางวัลนวัตกรรมแห่งชาติกว่า 6,736 ผลงาน มีผลงานได้รับการเชิดชูเกียรติกว่า 370 ผลงาน และก่อให้เกิดผลกระทบทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมคิดเป็นมูลค่ารวมกว่า 138,000 ล้านบาท สะท้อนให้เห็นพัฒนาการของนวัตกรรมไทยที่ไม่ได้หยุดอยู่เพียงการคิดค้น แต่กำลังถูกนำไปใช้เพื่อสร้างคุณค่าในโลกจริง
เปลี่ยนประเทศไทยจาก “ผู้ใช้เทคโนโลยี” สู่ “ผู้สร้างมูลค่า”
ศ. ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวว่า หัวใจสำคัญของการสร้างชาตินวัตกรรมคือ “ทุนมนุษย์” ประเทศไทยจำเป็นต้องพัฒนาศักยภาพของคนในทุกช่วงวัยควบคู่กับการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ลดความเหลื่อมล้ำ สร้างโอกาส ยกระดับคุณภาพชีวิต และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันเป้าหมายสำคัญคือการผลักดันประเทศไทยจากการเป็น “ผู้ใช้เทคโนโลยี” ไปสู่ “ผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมและมูลค่าเพิ่ม” พร้อมสร้างสภาพแวดล้อมที่ทำให้คนไทยสามารถพัฒนาความคิดให้กลายเป็นนวัตกรรมที่ตอบโจทย์ประเทศและแข่งขันได้ในระดับสากล
ขณะเดียวกัน การจัดงานวันนวัตกรรมแห่งชาติยังมีความสำคัญในฐานะวันที่จัดขึ้นเพื่อเทิดพระเกียรติและน้อมรำลึกถึงพระอัจฉริยภาพด้านนวัตกรรมของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร จากโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ “แกล้งดิน” และพระองค์ทรงได้รับการถวายพระราชสมัญญา “พระบิดาแห่งนวัตกรรมไทย” ปี 2569 นวัตกรรมไทยไม่ได้มีแค่เทคโนโลยี แต่ครอบคลุมโจทย์ใหญ่ของประเทศ
ดร.กริชผกา บุญเฟื่อง ผู้อำนวยการสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) กล่าวว่า รางวัลนวัตกรรมแห่งชาติเป็นพื้นที่สำคัญในการสร้างความตื่นตัวและความภาคภูมิใจด้านนวัตกรรมให้เกิดขึ้นในสังคมไทย พร้อมสะท้อนให้เห็นพัฒนาการของผลงานคนไทยที่ก้าวไปตามการเปลี่ยนแปลงของโลก
ในปี 2569 มีผลงานส่งเข้าร่วม รางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ 437 ผลงาน ครอบคลุมด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม ผู้สื่อสารนวัตกรรม และองค์กรนวัตกรรม ขณะที่ รางวัลนวัตกรรมแห่งประเทศไทย มีผลงานจากเยาวชนเข้าร่วม 494 ผลงาน และ รางวัลนวัตกรรมข้าวไทย อีก 82 ผลงาน
สิ่งที่สะท้อนจากผลงานที่ได้รับรางวัลในปีนี้ คือภาพของนวัตกรรมไทยที่เข้าไปตอบโจทย์ปัญหาในหลากหลายมิติ ตั้งแต่สุขภาพและการแพทย์ อุตสาหกรรม พลังงาน สิ่งแวดล้อม ไปจนถึงธุรกิจดิจิทัล ตัวอย่างเช่น เทคโนโลยีจำแนกประเภทมะเร็งสมองด้วยการวิเคราะห์ตัวบ่งชี้ชีวภาพหลายชนิดผ่านเทคโนโลยีนาโนพอร์ ของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล, นวัตกรรมเอนไซม์จากจุลินทรีย์เพื่อยกระดับอุตสาหกรรมสำลีสู่การผลิตคาร์บอนต่ำ ของไบโอเทค และ ศูนย์ความเป็นเลิศทางนวัตกรรมพืชเมืองหนาวจากพลังงานความเย็นเหลือใช้ก๊าซธรรมชาติเหลว ของบริษัท พีทีที่ แอลเอ็นจี จำกัดภาพเหล่านี้กำลังสะท้อนโจทย์ใหม่ของวงการนวัตกรรมไทยว่า ความสำเร็จของนวัตกรรมในวันนี้ไม่ได้วัดเพียงว่า “ใหม่แค่ไหน” แต่ต้องตอบได้ว่า “สร้างคุณค่าและเปลี่ยนแปลงอะไรให้กับประเทศได้บ้าง”จากรางวัล สู่การสร้างระบบที่ทำให้นวัตกรรมไทย “ไปต่อ”
อีกหนึ่งทิศทางสำคัญของ NIA คือการทำหน้าที่ในฐานะ “ผู้กำหนดทิศทางนวัตกรรม หรือ Focal Conductor” เชื่อมโยงผู้ประกอบการ ภาครัฐ ภาคเอกชน นักวิจัย สถาบันการศึกษา และพันธมิตรทั้งในและต่างประเทศ เพื่อทำให้นวัตกรรมไม่ได้สิ้นสุดอยู่ที่การพัฒนาผลงาน แต่สามารถเติบโต สร้างตลาด และขยายผลได้จริง
NIA เดินหน้าผ่านกลยุทธ์ Groom – Grant – Growth – Global ตั้งแต่การพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการ การสนับสนุนทุน การเร่งการเติบโต ไปจนถึงการเชื่อมโยงสู่ตลาดต่างประเทศ โดยมีเป้าหมายเพิ่มจำนวนผู้ประกอบการฐานนวัตกรรม สร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ และยกระดับความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทย
“Innovation Nation” จะเกิดขึ้นได้ เมื่อทุกคนเป็นส่วนหนึ่งของนวัตกรรมวันนวัตกรรมแห่งชาติในปีนี้จึงไม่
มีความหมายเพียงการประกาศว่า “ใครคือผู้ชนะ” แต่กำลังชวนสังคมมองไปถึงคำถามที่ใหญ่กว่า นั่นคือ ประเทศไทยจะทำอย่างไรให้มีคนที่กล้าคิด กล้าสร้าง และสามารถเปลี่ยนความคิดเหล่านั้นให้กลายเป็นคุณค่าที่เกิดขึ้นจริงได้มากขึ้น
เพราะการก้าวสู่ “Innovation Nation” ไม่ได้เกิดจากนวัตกรรมเพียงไม่กี่ชิ้น หรือองค์กรเพียงไม่กี่แห่ง แต่เกิดจากระบบที่ทำให้คนรุ่นใหม่ ผู้ประกอบการ นักวิจัย ภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชนสามารถมีส่วนร่วมในการสร้างและใช้นวัตกรรมเพื่อแก้ปัญหาและสร้างโอกาสใหม่ให้กับประเทศ
และนี่คือก้าวต่อไปของรางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ จากเวทีที่ “ค้นหานวัตกรรมที่ดีที่สุด” สู่การเป็นหนึ่งในกลไกที่ช่วยทำให้ “นวัตกรรมไทยสร้าง Impact ได้จริง” เพื่อขับเคลื่อนประเทศไทยจากประเทศที่ใช้เทคโนโลยี ไปสู่ประเทศที่สร้างนวัตกรรม สร้างมูลค่า และสร้างอนาคตด้วยศักยภาพของคนไทย
#รางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ #สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ #NIA #วันนวัตกรรมแห่งชาติ #อว.